على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
614
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
داخل اين شهر شده و تا 81 قبل از ميلاد دو دفعه پادشاهى كرد . بطلميوس نهم ( اسكندر اول ) - از 107 تا 88 در زمانى كه سوتر معزول بود سلطنت كرد . بطلميوس دهم ( اسكندر دوم ) - از 81 تا 80 . بطلميوس يازدهم ( اولت ) - از 80 تا 51 . بطلميوس دوازدهم - از 51 تا 47 . بطلميوس سيزدهم از 47 تا 43 قبل از ميلاد در مصر پادشاهى نمودند و بطلميوس چهاردهم كه سزاريون پسر قيصر باشد از 42 تا 30 قبل از ميلاد نيز در مصر سلطنت كرد . بطلميوس ( batlamyus ) ا خ . پ . منجم معروف و مشهور كه در مائهء دويم بعد از ميلاد مسيح در مصر متولد گرديد . و اين دانشمند چنان فرض كرد كه زمين ثابت و ساكن و مركز عالم است و فرضيات اين منجم تا ظهور معلم معروف كوپرنيك مسلم بود مثل آنكه هنوز در نزد بيشتر منجمين ايران مسلم است - و بعد بواسطهء اين دانشمند فرضيات بطلميوس باطل گرديد . بطليوس ( batalyus ) ا خ . ع . شهرى در اندلس بطم ( botm ) و ( botom ) ا . ع . نام درخت سقز . و ميوهء اين درخت را كه به فارسى بنه گويند نيز بطم نامند . بطماج ( betm j ) ا . ع . ميوهء معاث . بطن ( batn ) ا . ع . شكم - خلاف ظهر - ( مذكر است ) . ج : ابطن ( abton ) و بطنان ( botn n ) و بطون ( botun ) . و گروه كمتر از قبيله يا كمتر از فخذ و زائد از عمارة ج . ابطن و بطون و شكم هر چيز . و جانب درازتر پر . و زمين مغاك . ج : بطنان ( botn n ) و ا خ . نام بيست موضع . و ذو البطن ا . پليدى . و القت المراة ذا بطنها يعنى زاد آن زن . و القت الدجاجة ذا بطنها : تخم نهاد آن مرغ . المثل : الذئب يغبط بذى بطنه لانه لا يظن به الجوع ابدا و انما يظن به البطنة لعدوه على الناس و الماشية . بطن ( batn ) م . ع بطن بطنا ( از باب نصر ) : نهان شد . و بطنه الداء و به : اثر كرد بيمارى در باطن وى . و بطن الرجل ( مجهولا ) : دردمند شد شكم آن مرد . و بطن من فلان و به : درونى و خاصهء فلان گرديد . و بطنه و له بطنا : بر شكم وى زد . و نيز بطن : درون وادى درآمدن . و درون و حقيقت چيزى شناختن يق بطنت الخبر اى عرفت باطنه . بطن ( batn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكم . و عبد البطن ص . : شكمپرست . بطن ( batan ) م . ع . بطن الرجل بطنا ( از باب سمع ) : بزرگ شد شكم آن مرد از پر خوردن . بطن ( batan ) ا . ع . رنج شكم از پر خوردن . بطن ( baten ) ص . ع . توانگر متكبر . و بندهء شكم و عبد البطن . و بسيارخوار كلان شكم . ج : بطان ( bet n ) . بطن ( boton ) ع . ج بطان ( bet n ) . بطنان ( botn n ) ع . ج بطن ( batn ) و باطن . و بطنان الجنة ا خ . : ميانهء بهشت . بطنة ( betnat ) ا . ع . تكبر و فيريدگى . و سيرى و پرى شكم از طعام المثل : البطنة تذهب الفطنه . و يق ليس للبطنة خير من خمصة تتبعها . بطوء ( botu ' ) و بطء ( bot ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - درنگى . و كندى و آهستگى . و بطوء حركت : جنبش آهسته و كند . بطوط ( botut ) ع . ج بط ( batt ) . به طول ( botul ) م . ع . بطل به طلا و بطولا و بطلانا . مر بطل ( botl ) . بطولة ( botulat ) ا . ع . دليرى . بطولة ( botulat ) م . ع . بطل بطالة و بطالة و بطولة . مر . بطالة ( bat lat ) و بطالة ( bet lat ? ) . بطون ( botun ) ع . ج بطن ( batn ) . بطون ( botun ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - شكمها . و درون چيزى . بطون ( botun ) م . ع . بطن الشيئى بطونا ( از باب نصر ) : پنهان شد آن چيز . بطئ ( bati ' ) ص . ع . سسترو . ج : بطاء ( beta ' ) . و بطئى الحركة : كسى كه به آرامى حركت كند . بطئ ( bati ' ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آهسته و سست و كند . و بطيئ شدن ف ل . : كند شدن . بطية ( betiyat ) ا . ع . درنگى . بطيحة ( batihat ) ا . ع . جوى در سنگلاخ . ج : بطايح و بطائح . و البطيحة ا خ . : زمين پست شورهزارى در ميان بصره و وازيت . و زمين ديگرى در ميان بصره و اهواز . بطيخ ( bettix ) ا . ع . كدو . و خيار . و خربزه . و مانند آنها و ا خ . نام شخصى . و دار البطيخ : محلهاى در اصفهان . و بطيخ الهندى ا . : هندوانه . بطيخة ( bettixat ) ا . ع . واحد بطيخ . بطيخى ( bettixiy ) ا . ع . خربزهفروش . بطير ( batir ) ص . ع . كفانيده و شكافته شده . و ا . پزشك ستور و بيطار . بطيش ( batic ) ص . ع . سختگير . و توانا . بطيط ( batit ) ا . ص . ع . شگفت و دروغ يق جاءنا بامر بطيط . و ا . كفش بىنوك نيم موزه . و بلا . بطيطة ( batitat ) ا . ع . مور سپيد كه بتازى سرفة نيز گويند .